fbpx

คลองพอก ขอแค่คำว่า พื้นที่ป่าพัฒนา

หมู่บ้านคลองพอก ตำบลทับช้าง อำเภอสอยดาว จันทบุรี

            หมู่บ้านแห่งนี้ อยู่กลางหุบเขาที่คั่นจันทบุรีไว้จากสระแก้ว ลึกเข้ามาจากทางหลวงชนบทเป็นระยะทาง 8 กิโลเมตร ด้านบนภูเขา มีน้ำตกใหญ่ที่สวยงามและยังบริสุทธิ์ เนื่องจากอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า น้ำตกนี้เป็นได้ทั้ง สถานที่ท่องเที่ยวที่มีความสงบและมีความเป็นส่วนตัว และที่สำคัญ ยังเป็นแหล่งน้ำกินน้ำใช้ บริการชาวหมู่บ้านคลองพอกตลอดมา

ด้านบนของภูเขา มีวิวทิวทัศน์ที่น่าอัศจรรย์ ด้านหนึ่งเป็นสระแก้ว อีกด้านเป็นจันทบุรี สามารถมองลงมาเห็นทั้งสวนยาง และสวนลำไยเรียงรายอย่างมีระเบียบ แต่ละต้นปลูกเป็นแถวตรงดิ่งทั้งแนวนอนและแนวตั้ง สวยงามดั่งรูปทรงเรขาคณิต

สิ่งที่เพิ่มความน่าดูคู่เคียงไปกับเรือกสวน ก็คือฝูงผีเสื้อตามธรรมชาติที่คอยช่วยผ่อนแรงชาวสวนในการผสมพันธุ์ไม้ และครั้นพอตกบ่ายแก่ๆ  แสงทองของดวงอาทิตย์ก็จะตกกระทบกับแผงต้นลำไยอันเรียงราย เกิดเป็นภาพที่สวยงามยิ่ง แต่ในเวลาเดียวกัน ในทุกๆ จุดที่ดูงดงามของหมู่บ้านคลองพอก กลับต้องแลกมาด้วยความทุกข์ยากของประชาชนในหมู่บ้านนั้น

เรื่องแรกคือความเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า จริงอยู่ที่พื้นที่แบบนี้ยากที่คนนอกจะเข้ามาทำลายสิ่งแวดล้อม แต่เนื้อที่ที่ถูกนิยามเช่นนี้ก็มีข้อเสียของมันเองในการที่ จะไม่สามารถสร้างสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานให้กับประชาชนที่อยู่อาศัย ณ พื้นที่นั้นได้เนื่องจากมีกฎหมายขัดขวางไว้ ไม่มีไฟฟ้า ไม่มีแม้น้ำประปา

ปัญหาสำคัญอย่างยิ่งคือ น้ำตกที่เป็นแหล่งน้ำสำคัญของหมู่บ้าน ไม่สามารถตอบสนองความต้องการในการใช้อุปโภคหรือบริโภค เพราะน้ำมีการปนเปื้อนของเชื้อโรค ไม่ว่าจะเป็นไวรัสหรือแบคทีเรีย

เมื่อมาถึงเรื่องของการเดินทางเชื่อมต่อในพื้นที่ ก็เจอกับปัญหาของการไม่สามารถมีถนนที่ได้มาตรฐาน เพราะฉะนั้น 8 กิโลเมตรของถนนที่มีอยู่จึงเป็นได้แค่ถนนลูกรังที่ก่อให้เกิดปัญหาถึง 2 ด้าน

  1. ปัญหาสุขภาพและความปลอดภัย ชาวบ้านที่นี่ใช้มอเตอร์ไซค์เป็นพาหนะหลัก ทุกครั้งที่ออกไปนอกหมู่บ้าน พวกเขาจะต้องฝ่าม่านหมอกฝุ่นที่เกิดขึ้นจากล้อรถบดไปบนพื้นลูกรัง ภาพเด็กผู้หญิงในหมู่บ้านจะต้องแต่งตัวด้วยเสื้อผ้าสีดำ มีผ้าโพกปิดหน้าปิดจมูก ขี่จักรยานยนต์ออกไปจนถึงหน้าหมู่บ้าน แล้วจึงจะหยุดรถ เปลี่ยนเสื้อผ้าเป็นชุดนักเรียนที่ข้างทางหลวง สิ่งนี้กลายเป็นภาพชินตาของคนทั้งหมู่บ้านไปแล้ว ครั้นจะพูดถึงยามฝนตก แม้จะหมดปัญหาเรื่องฝุ่น แต่พื้นถนนจะมีความลื่นไหลเป็นอย่างมาก เป็นอันตรายต่อผู้ขับขี่มอเตอร์ไซค์เป็นอย่างสูง
  2. ปัญหาจากถนนลูกรังทำให้เกิดภาวะปิดกั้นการลงทุน ไม่ว่าจะเป็นจากคนนอกที่อยากจะเข้ามาสนับสนุนการท่องเที่ยวของหมู่บ้าน หรือคนในหมู่บ้านที่ไม่สามารถลงทุนกับธุรกิจของตัวเอง อย่างเช่น ไม่กล้าลงทุนซื้อรถยนต์มาขนของ หรือไม่กล้าแม้แต่จะซื้อมอเตอร์ไซค์คันใหม่ เพราะสภาพถนนแบบที่เป็นอยู่จะทำให้เครื่องยนต์เสื่อมสภาพก่อนเวลาอันควร

เมื่อ 2 ปีก่อน คือในปี 2560 หญิงชาวบ้านวัยชรารายหนึ่งในหมู่บ้านถูกทำร้ายจากช้างป่าจนถึงแก่ชีวิต นั่นเป็นเหตุให้ทางการริเริ่มโครงการผ่านมูลนิธิป่ารอยต่อ 5 จังหวัด ซึ่งมี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ นั่งเป็นประธาน โครงการนี้คือการขุดแถวร่องกันช้าง ซึ่งการขุดนี้สร้างปัญหาให้กับประชาชนในพื้นที่ เนื่องจากการดำเนินการไม่มีการรับฟังทำความเข้าใจ หรือไม่มีการประนีประนอมกับชาวบ้านใดๆ ทั้งสิ้น ดินและหินจำนวนมากที่เกิดจากการขุดโกยถมลงไปในพื้นที่สวนลำไย เกิดความเสียหาย เกษตรกรได้รับความเดือดร้อนเป็นอย่างมาก นอกจากนั้นทางการยังได้แจ้งว่าจะมีการตอกเสา เพื่อขึงลวดกันช้างสร้างผลกระทบเพิ่มขึ้นอีก เพราะพื้นที่ที่จะใช้ปักเสาก็คือ ถนนลูกรังเส้นเดียวกับที่ชาวบ้านใช้เดินทาง ใช้ขนส่งลำเลียงสินค้าทางการเกษตรออกไปขายนอกหมู่บ้าน

แล้วทางแก้ปัญหาคืออะไร?

จากการพูดคุยกับชาวบ้าน พวกเขาต้องการเพียงให้รัฐบาลปรับเปลี่ยนพื้นที่แห่งนี้ จากเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่า เป็นพื้นที่ป่าพัฒนา ซึ่งจะนำความเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีมาสู่ชุมชน

เพราะในทางกฎหมาย พื้นที่ป่าพัฒนาสามารถมีบริการพื้นฐานต่างๆ ได้ อย่างเช่น การพัฒนาสาธารณูปโภค คนในหมู่บ้านคลองพอกจะได้มีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น ชีวิตความเป็นอยู่จะได้รับการพัฒนาอย่างมีนัยสำคัญ

และสำหรับโครงการขุดร่องของมูลนิธิป่ารอยต่อ 5 จังหวัด ถึงแม้เจตนาจะเป็นการช่วยเหลือชาวบ้านให้พ้นอันตรายจากช้างป่า แต่ในทางปฏิบัติขาดการทำความเข้าใจระหว่างเจ้าหน้าที่รัฐและชาวบ้าน ปัญหากระทบกระทั่งต่อกันจึงเกิดขึ้นไม่ได้หยุด 

ทางแก้ของปัญหานี้จึงน่าจะเริ่มด้วยการตั้งวงคุย ทำความเข้าใจ ทำความตกลงกันระหว่างคนในพื้นที่ ผู้รับเหมา และรัฐบาล เพื่อหาข้อสรุปที่เกิดจากข้อมูลรอบด้านจริงๆ

ปัญหาแบบนี้ ถึงแม้จะดูเหมือนเป็นรายละเอียดเฉพาะพื้นที่ และยังมีความซับซ้อน แต่ในประเทศไทยยังมีชุมชนที่อาศัยอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าและถูกกีดกันจากสิ่งอำนวยความสะดวกขั้นพื้นฐานอยู่อีกมาก พวกเขายังต้องใช้ชีวิตอยู่ในความมืดมิดยามค่ำคืน มีน้ำดื่มน้ำใช้ที่ไม่เพียงแต่ไม่มีคุณภาพ แม้แต่ปริมาณก็ยังไม่มีเพียงพอ

พวกเขาเหล่านี้ก็เหมือนประชาชนทั่วไปที่สมควรได้รับบริการขั้นพื้นฐานจากรัฐ นี่คือสิทธิ์ความเป็นพลเมืองไทยที่ควรมีความเท่าเทียม

เพื่อที่ความสวยงามที่ปรากฏแก่สายตาของผู้ไปเยือน จะเป็นความสวยงามแท้จริงและยั่งยืนของผู้อยู่อาศัยในชุมชนหมู่บ้านคลองพอก

ไม่แฝงไว้ด้วยความเจ็บปวดของใครอีกต่อไป

*ความคิดเห็นเพิ่มเติมของผู้เขียน ปัจจุบันสวนลำไยที่คลองพอกมีเพียงการผสมเกสรจากผีเสื้อตามธรรมชาติ ซึ่งชาวบ้านอาจมีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างมาก หากหันมาลงทุนเลี้ยงผึ้งเพื่อช่วยทั้งผสมเกสร ซึ่งนอกจากจะได้ผลดีกว่าอาศัยผีเสื้อเพียงลำพัง ก็ยังจะมีผลิตภัณฑ์จากฝึ้ง เช่นน้ำผึ้งดอกลำไยเอาไว้ขายอีกด้วย